Revival of the «Tianxia» Concept in Historical Perspective: Ideological Reconstruction and Diplomatic Legitimation of the Chinese Vision of the World Order

Аңдатпа

Мақала дәстүрлі қытайлық «Тянься» («Барлығы аспанның астында») тұжырымдамасының Қытайдың қазіргі саяси ойында қалай қайта пайымдалып, сыртқы саяси дискурста қалай қолданылып отырғанын зерттеуге арналған. Зерттеудің мақсаты— осы классикалық моральдік философиялық идеяның қазіргі халықаралық жағдайда қандай жолмен бейімделіп, Қытайдың әлемдік тәртіп туралы көзқарасын негіздеуге қызмет ететін нормативтік құралдардың біріне айналғанын анықтау. Зерттеудің әдіснамалық негізін тарихи-философиялық талдау, әлемдік тәртіптің әртүрлі үлгілерін салыстырмалы зерттеу, сондай-ақ қазіргі қытайлық зерттеушілердің еңбектеріне, ресми құжаттарға және Қытай Халық Республикасы басшылығының бағдарламалық сөздеріне жүргізілген сапалық дискурстық талдау құрайды. Жүргізілген талдау «Тянься» тұжырымдамасының қазіргі заманғы түсіндірмесі дәстүрлі империялық жүйеге қайта оралуды көздемейтінін көрсетеді. Керісінше, классикалық тұжырымдаманың жекелеген элементтері қазіргі саяси жағдайлар мен жаһандық сын қатерлерді ескере отырып қайта пайымдалады. Бұл ретте назар әлемнің иерархиялық ұйымдастыруынан мемлекеттердің өзара байланыстылығы, үйлесімді қатар өмір сүруі, ортақ даму, өзара тиімділік және жаһандық мәселелерді шешудегі ұжымдық жауапкершілік идеяларына ауысады. Сонымен қатар дәстүрлі логикадан толықтай бас тарту байқалмайды. Тяньсяның қазіргі түсіндірмесінде нормативтік иерархияның жекелеген элементтері сақталады, өйткені Қытай жаһандық басқару жүйесін реформалауға бағытталған құндылықтық бағдарлар мен тұжырымдамалық тәсілдерді ұсына алатын мемлекет ретінде қарастырылады. Зерттеудің ғылыми жаңалығы — «Тянься» тұжырымдамасын өзара байланысты үш деңгейде: классикалық философиялық дәстүр, қазіргі академиялық интерпретациялар және Қытай Халық Республикасының ресми дипломатиялық дискурсы арқылы кешенді зерттеумен байланысты. Мұндай тәсіл тұжырымдаманың тарихи мазмұны мен оның қазіргі саяси түсіндірмесінің арасындағы сабақтастықты айқындауға, сондай-ақ дәстүрлі зияткерлік мұраны Қытайдың сыртқы саясатының міндеттеріне бейімдеу тетіктерін анықтауға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижесінде қазіргі жағдайда Тянься халықаралық қатынастарды ұйымдастырудың дайын институционалдық үлгісі емес, керісінше Қытайдың әлемдік тәртіпке қатысты ұсынымының негізін қалыптастыратын дискурстық- нормативтік құрылым ретінде қызмет етеді деген қорытынды жасалды.