Studying the Forgotten: A Bibliometric Analysis on Minorities in the Soviet Union

Аңдатпа

Мақалада 2001–2025 жылдар аралығында Кеңес Одағындағы этникалық азшылықтарға арналған ғылыми зерттеулерге кешенді библиометриялық талдау жүргізілген. Зерттеу Web of Science Core Collection деректер базасында индекстелген 484 рецензияланған мақалаларға негізделген, бұл соңғы онжылдықтарда құрылымдалған ғылыми метадеректердің қолжетімділігінің артуын және посткеңестік зерттеулерге деген қызығушылықтың өсуін көрсетеді. Жұмыстың негізгі мақсаты — осы пәнаралық зерттеу саласының тақырыптық бағыттарын, халықаралық ғылыми ынтымақтастық үлгілерін және интеллектуалдық құрылымын анықтау. Зерттеу барысында VOSviewer бағдарламасы қолданылып, негізгі сөздердің бірлесіп қолданылуы, авторлар арасындағы серіктестік желілері және библиографиялық байланыстар талданды. Деректер жиынтығы кілт сөздер мен авторлық аффилиациялардың бірізділігін қамтамасыз ету мақсатында алдын ала өңделіп, стандартталды. Бұл әдіс зерттеу тақырыптары, авторлар және елдер арасындағы өзара байланыстарды жүйелі түрде визуализациялауға мүмкіндік береді. Нәтижесінде төрт негізгі тақырыптық кластер анықталды: (1) көші-қон, диаспора және сәйкестіктің өзгеруі, даму мен интеграция процестерін қамтиды; (2) мемлекеттік басқару, ұлтшылдық және азшылықтардың құқықтары, тіл саясаты мен этносаяси үдерістерге бағытталған; (3) қоғамдық денсаулық, демографиялық теңсіздік және әлеуметтік-экономикалық айырмашылықтар, халықтың әл-ауқаты мен демографиялық көрсеткіштеріндегі
теңсіздіктерді сипаттайды; (4) Балтық елдеріне қатысты жергілікті зерттеулер, дін, білім беру және азшылықтарды интеграциялау мәселелерін қарастырады. Зерттеу нәтижелері ғылыми жарияланымдар санының тұрақты өсуін, әсіресе 2015 жылдан кейін айқын артқанын көрсетеді. АҚШ, Израиль, Ресей және Германия жетекші елдер ретінде анықталды, ал Украина, Эстония және Грузия сияқты посткеңестік мемлекеттерде зерттеу белсенділігі артып, халықаралық ғылыми желілерге интеграция күшейіп келеді. Сонымен қатар қосалқы автор және библиографиялық байланыстар талдауы әртүрлі елдердің ғылыми қауымдастықтары арасындағы тұрақты ынтымақтастық пен ортақ интеллектуалдық негіздерді көрсетеді. Жалпы алғанда, мақала зерттеу саласының тақырыптық құрылымын,
географиялық таралуын және пәнаралық сипатын жүйелі түрде сипаттап, кеңестік және посткеңестік кеңістіктегі этникалық азшылықтарға қатысты ғылыми дискурстың дамуын тереңірек түсінуге үлес қосады.