Contemporary Russian Historiography of the Problem of «Women in Kazakhstan's Gulag Camps»

Аңдатпа

Мақалада «Қазақстандағы ГУЛАГ лагерлеріндегі әйелдер» мәселесі бойынша қазіргі заманғы ресей тарихнамасы қарастырылады. Тарихнамалық контексте Қазақ КСР-інің кеңестік лагерлік мәжбүрлеу мекемелеріндегі әйелдер құрамы талданды. АЛЖИР республикадағы осы типтегі жалғыз пенитенциарлық мекеме болды. «Қазақстандағы ГУЛАГ лагерлеріндегі әйелдер» мәселесінің тарихнамасын зерттеудің маңыздылығы кеңестік жазалау жүйесінің әйелдерге қатысты ерекшелігімен айқындалады. Бұл зерттеу Қазақстандағы қамау орындарында зардап шеккен әйелдер мәселесі бойынша тарихи әділеттілікті қалпына келтіруге және олардың тарихын мәңгілікке сақтауға ықпал етеді. Тарихиографиялық дереккөздер еңбектердің үш тобын қамтиды. Бірінші топ жалпы ГУЛАГ әйелдеріне арналған зерттеулер. Олар қазақстандық лагерьлердегі әйелдерді зерттеуге қолданылатын әдіснамалық базаны ұсынады. Екінші топты ГУЛАГ тарихы бойынша қазақстандық еңбекпен түзеу лагерлеріндегі әйелдер туралы жеке мәліметтерді қамтитын жұмыстар құрайды. Үшінші топ — ГУЛАГ қазақстандық лагерьлеріндегі әйелдер туралы жұмыстар. Арнайы зерттеулер Қазақстандағы сталиндік лагерьлердің әйелдер контингентін ұстау жағдайларын, күнделікті өмірін қарастырады. Зерттеушілердің басты назарында — әйелдердің лагердегі күнделікті тұрмысы, өмір сүру стратегиялары, адам үшін ауыр жағдайлардағы аналық өмірі және «әйелдер жадысының» ерекшелігі. Қазіргі заманғы ресейлік зерттеулерде қаралған лагерь ортасында өмір сүру стратегиясының ерекше әйелдер модельдерін бөлу және жіктеу ГУЛАГ-тың жұмыс істеуінің жалпы көрінісін толықтырады 1991-жылдан бастап еңбектерін жариялаған ресейлік ғалымдардың тақырыпты игерудегі үлесі жүйеленіп, сипатталды. Зерттеуді талдаудың негізгі параметрлері көрсетілді. Посткеңестік ресей тарихнамасы лагердегі әйелдерді статистикалық зерттеулердің негізін қалаған жазалау жүйесін институционалдық зерттеулерден, қазіргі заманғы антропологиялық бетбұрысқа дейін дамыды. Архивтік құжаттармен қатар ресейлік мамандар жеке шығу тегі бар деректерді кеңінен таратады. Лагердегі әйелдер мәселесін зерттеудегі теориялық-әдіснамалық деңгейдегі жаңаша бағыттардың болуына қарамастан, ГУЛАГ лагерлеріндегі қазақстандық әйелдерді зерттеу әлі де тиісті деңгейге жетпегені жайлы қорытынды жасалды.