К вопросу о восстании 1916 г. в Астраханском, Степном и Туркестанском губернаторствах

Аңдатпа

Мақала Ресей империясының оңтүстік-шығыс провинцияларын қамтыған және бұл аймақтар империя құрамына кіргеннен бергі кезеңдегі ең ірісі болған 1916 жылғы көтеріліске арналған. Оқиғалардың өрбуінің жалпы контексі, көтерілістің себептері, оның негізгі оқиғалары және оның салдары қарастырылған. Автордың өз көзқарасы арқылы қолжетімді дереккөздер мен зерттеу деректерін синтездеуге әрекет жасалды. Яғни 1916 жылдың жазы мен 1917 жылдың көктеміндегі оқиғаларды біржақты бағалаудан бас тарту әрекетінен де, көтеріліс қарсаңындағы халықтың әлеуметтік-демографиялық құрамының өзгеруін және оның нәтижелерін, соның ішінде тек көтерілісшілерді ғана емес, сонымен қатар сол кездегі қолданыстағы құқықтық нормаларды бұза отырып, оның ошақтарын жоюға қатысқандардың сот процестерін жаңаша форматта бағалау арқылы анықталған. Көтеріліс оқиғалары әлемдік контекске сәйкес келеді, атап айтсақ Бірінші дүниежүзілік соғыс, Антанта мен Төрттік одақ арасындағы қақтығыс және мемлекеттік контекст, соның ішінде ұлттық элита өкілдерін Ресейдің саяси процестеріне біртіндеп біріктірген жаңа саяси жүйенің қалыптасуы, соның ішінде саяси партиялардың пайда болуы мен қызметі, олардың парламенттік қызметке қатысуы және ұлттық шеткі аймақтарда автономиялық қозғалыстардың пайда болуы қарастырылған. Мақалада көтерілістің әртүрлі ошақтарындағы көтерілісшілердің тәсілдеріндегі айырмашылықтар, сондай-ақ үкімет пен аймақтық әкімшілік өкілдерінің (губерниялық және облыстық) болған оқиғаларға реакциясының өзгермелілігі, яғни қарулы қақтығыстан бастап ымырашыл өзара әрекетке дейін іс-әрекеттер талданған.